Erfgoed als gemeentelijk kwaliteitsmerk.

Hoe maak je een krimpende plattelandsgemeente met veel monumenten tot een aantrekkelijke gemeente voor inwoners en toeristen?

Op die vraag gaf Bernard Stikfort, erfgoedambtenaar bij de gemeente Westerveld, in zijn lezing van 23 april 2026 voor de Vereniging tot Behoud van Erfgoed Het Hogeland tal van inspirerende voorbeelden. Rode draad daarin: zet in op erfgoed als kwaliteit en doe het samen met de inwoners.

Vanaf het begin heeft Bernard, erfgoedenthousiasteling, geïnvesteerd in bijvoorbeeld de samenwerking met de historische verenigingen. Of, zoals hij het zegt,  “ze een podium gegeven”. Zo komen ze 2 x per jaar samen. De verenigingen kunnen gevraagd en ongevraagd adviseren. Bernard maakt daar actief gebruik van, bij zijn advisering aan het college.

Dat erfgoed geen stoffige aangelegenheid is bewees Bernard door erfgoed een centralere plek te geven in het beleid van de gemeente. Enthousiast, gedreven, deskundig en concreet bracht hij die boodschap.

Nogmaals, samen met alle erfgoedpartners, werd in de gemeente Westerveld  van erfgoed een kwaliteitsmerk gemaakt. Het erfgoed werd een belangrijke drager van de gemeentelijke identiteit. Vastgelegd in een visie en omgevingsplan. Zijn  “ dubbelfunctie” van ambtenaar erfgoed en ruimtelijke kwaliteit kwam hem daarbij goed van pas.

Om zijn aanpak van onderop te illustreren haalde hij het voorbeeld aan van herstel van de openbare ruimte en de oude eikenbomen op de historische Brink van Dwingeloo. Probleem: die oude bomen werden een gevaar voor passanten. Een groot aantal bomen moesten weg. Samen met de collega’s van Openbare Werken en de verantwoordelijk wethouder werd een onorthodox plan bedacht: laten we de inwoners en ondernemers aan de brink een plan van aanpak laten bedenken. Op een informatieavond kwamen ruim 200 Dwingelders af, die vervolgens in groepjes van 10 gevraagd werden om met een ’top 10′ van onderwerpen te komen waarvan zij van mening waren dat dit echt noodzakelijk zou zijn. Aan het einde van de avond bleek dat van al die 20 lijstjes de 5 belangrijkste onderwerpen vrijwel overeenkwamen, waarna ieder groepje gevraagd werd om een lid af te vaardigen voor een klankbordgroep die samen met de gemeente ging werken aan een plan van aanpak en de aanbesteding . Het werd uiteindelijk een gedragen plan, inclusief een olifantspad, waar gras vanuit cultuurhistorie eigenlijk een must was.

Essentieel detail. De eikenbomen werden vroeger daar gepoot om na verloop van tijd gebruikt te worden voor de gebinten van een nieuwe boerderij. Een kringlooppraktijk die al lang tot het verleden behoort. Maar het verhaal is nog springlevend en onderdeel van de identiteit van die plek.

Tal van andere succesvolle voorbeelden en verhalen passeerden de revue. Of zoals Bernard het verwoordde: draagvlak geeft draagkracht. Vanzelfsprekend liep het niet altijd gesmeerd. Ook hij moest wel eens naar de Raad van State.

Maar de teneur was steeds, zet in op de kracht en identiteit van je gemeente. En werk samen met je inwoners.

Aan het einde van zijn lezing met lichtbeelden projecteerde hij het voorblad van de onlangs verschenen Gebiedsbiografie Het Hogeland. En met een verwijzing naar de 7 Gouden Regels daarin, sloot hij af met de constatering dat wij hier op Het Hogeland goud in handen hebben.